OQ-3 · B2 · Жаратылыстану
Вулкан күлі ұшақ қозғалтқышын неге тоқтатуы мүмкін?
Күл бұлты кәдімгі бұлтқа ұқсауы мүмкін, бірақ оның қатты бөлшектері әйнекті қажап, қозғалтқыш ішінде балқып, ауа ағынын бұзады. Сондықтан авиация қауіптен кейін емес, оған дейін әрекет етеді.
Мәтін
Вулкан атқылағанда ауаға көтерілген күл жұмсақ отын күліне ұқсамайды. Ол өте ұсақ тау жынысы мен жанартаулық шыны бөлшектерінен тұрады. Құрғақ күл бұлты кейде кәдімгі ауа райы бұлтына ұқсап көрінеді. Ұшақ радары да мұндай ұсақ бөлшектерді әрдайым анық көрсете бермейді. Сондықтан экипаж күлді көзімен немесе борттық құралмен кеш байқауы мүмкін.
Ұшақ күл бұлтына кірсе, қатты бөлшектер жоғары жылдамдықпен корпусқа соғылады. Олар алдыңғы әйнекті қажап, пилоттың көруін қиындатады, бояуды бүлдіреді және сыртқы сенсорларды ластауы мүмкін. Бірақ ең қауіпті үдеріс реактивті қозғалтқыштың ішінде жүреді: ауаға араласқан күл компрессор арқылы жану аймағына өтеді.
Қозғалтқыштың ыстық бөлігінде жанартаулық шыны жұмсарып немесе балқуы мүмкін. Одан кейін газ салқындау бөлікке өткенде, балқыған зат қалақтарға жабысып, қайта қатады. Жиналған қабат ауа ағынын бұзады. Соның салдарынан компрессор тұрақсыз жұмыс істеп, қозғалтқыштың тарту күші азаюы немесе ол уақытша өшуі ықтимал.
Қауіпті ұшақтың өзімен ғана бағалау кеш болады. Вулкан обсерваториялары атқылау туралы хабар береді, спутниктер күл бұлтын бақылайды, ал метеорологиялық орталықтар жел деректерімен оның бағытын болжайды. Вулкандық күл жөніндегі кеңес орталықтары осы ақпаратты авиациялық ескертуге айналдырады. Диспетчерлер мен әуе компаниялары бағытты соған қарай өзгертеді.
Болжам күлдің әр бөлшегін дәл көрсетпейді: жел өзгереді, бұлт таралады, ал спутник кей жағдайда күл мен су бұлтын ажыратуда қиналады. Соған қарамастан, негізгі қорғаныс тәсілі түсінікті. Ұшқыш қауіптің дәлелін қозғалтқыштан күтпейді, күдікті аймақты айналып өтеді. Бұл шешім өлшеу, болжам және сақтық қағидасын біріктіреді.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі себепКүл қозғалтқыштың тарту күшін қалай азайтуы мүмкін?
- Бөлшектің жолыКүл бөлшегінің қозғалтқыштағы жолын мәтіндегі ретпен орналастыр.
- Ақпарат және қызметӘр дерек көзін оның қызметімен сәйкестендір.
- Екі әрекетҚай әрекет қауіптің салдарын емес, алдын алуды білдіреді?
- Мәтіндегі терминБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанТұжырымдарды тек мәтіндегі ақпаратпен бағала.
Мәтін сөздігі
- жанартаулық күлВулкан атқылағанда ауаға тарайтын ұсақ тау жынысы мен шыны бөлшектері.
- қажалуҚатты бөлшектердің бетке соғылып, оны біртіндеп тоздыруы.
- компрессорҚозғалтқышқа кірген ауаны қысып, жану аймағына өткізетін бөлік.
- балқыған шыныЖоғары температурада жұмсарған жанартаулық шыны.
- ауа ағыныҚозғалтқыш ішіндегі ауаның бағытталған қозғалысы.
- күл жөніндегі ескертуКүл бұлтының орны мен қозғалысы туралы авиацияға берілетін ресми ақпарат.
- айналып өтуҚауіпті аймаққа кірмей, басқа бағытпен қозғалу шешімі.
Дереккөздер
- USGS - Effects of volcanic ash on aircraftКүлдің қажауы, қозғалтқыш ішінде балқуы, қалақтарға жабысып қатуы және ауа ағынын бұзуы туралы ресми түсіндірме.
- USGS - Global mitigation of volcanic ash hazardsОбсерватория, спутник, болжам, авиациялық ескерту және бағытты өзгерту тізбегі.
- USGS - Volcanic ash was the main dangerҰшақтан түсірілген күл бұлтының қоғамдық игіліктегі фотосы.