OQ-2 · B1 · Жаратылыстану
Жұлдыз түсі оның температурасын қалай көрсетеді?
Жұлдыздың беткі температурасы оның сәулесінің спектріне әсер етеді. Көкшіл ақ жұлдыздар әдетте ыстығырақ, ал қызғылт сары және қызыл жұлдыздар салқынырақ болады, бірақ түсті басқа деректермен бірге тексеру керек.
Мәтін
Жұлдыз бізге бір түсті нүкте болып көрінгенімен, ол әртүрлі толқын ұзындығындағы жарық шығарады. Осы жарықтың толық таралуы спектр деп аталады. Спектрдегі энергияның орналасуы жұлдыздың беткі температурасы туралы алғашқы белгі береді.
Ыстық дененің сәулесі қысқарақ толқын ұзындықтарында күштірек болады. Сондықтан беті өте ыстық жұлдыздар көкшіл ақ болып көрінеді. Температура төмендеген сайын жарықтың басым бөлігі ұзынырақ толқындарға ауысып, жұлдыз қызғылт сары немесе қызыл болып көрінеді.
Астрономдар жұлдыздарды түсі мен температурасына қарай бірнеше спектрлік топқа бөледі. Көкшіл ақ жұлдыздар әдетте ең ыстық топтарға, сары жұлдыздар аралық топтарға, ал қызыл жұлдыздар салқынырақ топтарға жатады. Бұл салыстыру жұлдыздың бетіне қатысты.
Көзбен көрінген түс әрдайым дәл өлшем емес. Жер атмосферасы жұлдыз жарығын бұрмалай алады, ал ғарыштағы шаң көк жарықты көбірек әлсіретіп, жұлдызды қызылырақ көрсетеді. Сол себепті ғалымдар жарықты құралмен спектрге бөліп, оның таралуын өлшейді.
Спектрден температурамен қатар жұтылу сызықтары да көрінеді. Олар жұлдыз атмосферасындағы химиялық элементтер туралы мәлімет береді. Түс температураны бағалауға көмектеседі, бірақ жұлдыздың жасы, қашықтығы немесе даму кезеңі үшін қосымша өлшемдер қажет.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі байланысЖұлдыздың түсі оның температурасына неге байланысты?
- Түс және салыстырмалы температураӘр түсті мәтіндегі салыстырмалы температурамен сәйкестендір.
- Спектрді өлшеуӘрекеттерді мәтіндегі логикалық ретпен қой.
- Көрінген түсті өзгертетін факторларМәтінде жұлдыздың көрінген түсін өзгерте алатын барлық факторды таңда.
- Белгі және қорытындыӘр бақылауды мәтінде жасауға болатын қорытындымен байланыстыр.
Мәтін сөздігі
- беткі температураЖұлдыздың жарық шығаратын сыртқы қабатының температурасы.
- спектрЖарық энергиясының әртүрлі толқын ұзындықтары бойынша таралуы.
- толқын ұзындығыТолқынның қатар тұрған екі бірдей нүктесінің арақашықтығы.
- көкшіл ақКөк пен ақтың аралығындағы, өте ыстық жұлдыздарға тән реңк.
- спектрлік топЖұлдыздарды спектрі мен температурасына қарай біріктіретін санат.
- ғарыш шаңыЖұлдыздар арасындағы жарықты әлсірететін өте ұсақ бөлшектер.
- жұтылу сызығыСпектрдегі белгілі бір толқынның жұтылғанын көрсететін қараңғы сызық.
Дереккөздер
- NASA Science - Visible LightТемпература, басым толқын ұзындығы және жұлдыз түсі арасындағы байланыс туралы NASA түсіндірмесі.
- Wikimedia Commons - NGC 288 HSTESA/Hubble және NASA жасаған, CC BY 3.0 лицензиясындағы төрт сүзгілі NGC 288 кескіні және түс құрастыру сипаттамасы.
