OQ-2 · B1 · Экология
Мангр тұзды суда қалай тіршілік етеді?
Мангр түрлері тұзды суды бірдей жолмен игермейді. Кейбірінің тамыры тұздың көп бөлігін өткізбейді, ал басқалары жапырағындағы арнайы бездер арқылы артық тұзды сыртқа шығарады.
Мәтін
Мангр ормандары тропик пен субтропиктің теңіз жағалауында өседі. Бұл жерде өзеннің тұщы суы теңіз суымен араласып, топырақ жиі су астында қалады. Тұз өсімдікке суды сіңіруді қиындататындықтан, мұндай орта көптеген ағашқа қолайсыз.
Мангрдің кейбір түрінде тамырдың сыртқы қабаты өте ұсақ сүзгі сияқты жұмыс істейді. Ол суды өткізгенімен, еріген тұздың көп бөлігін тамырдан тыс қалдырады. Дегенмен сүзгі барлық тұзды тоқтатпайды, сондықтан ағашқа қосымша тәсілдер керек.
Басқа мангр түрлерінің жапырағында арнайы тұз бездері бар. Олар өсімдікке кірген артық тұзды жапырақ бетіне шығарады. Су буланғаннан кейін жапырақта ұсақ тұз кристалдары көрінуі мүмкін. Бұл белгі ағаштың тұзды түгел пайдаланатынын емес, одан арылып жатқанын көрсетеді.
Тұздан бөлек, мангр суға қаныққан топырақтағы оттегі тапшылығына бейімделеді. Кейбір түрдің ауа тамыры топырақтан жоғары шығып, ауадан оттегі алады. Ал тіреу тамырлары ағашты толқын мен ағыс шайқайтын жұмсақ жерде берік ұстайды.
Барлық мангр бірдей сүзгі, без немесе тамыр пішінін қолданбайды. Бейімделу түрге және өскен ортаға байланысты. Сондықтан бір жапырақтағы тұз кристалы бүкіл мангр орманының қалай жұмыс істейтінін толық түсіндіре алмайды.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Негізгі ойМәтін мангрдің тұзды ортаға бейімделуін қалай түсіндіреді?
- Тұздың жолыТұз безі бар түрдегі кезеңдерді логикалық ретпен қой.
- Құрылым және қызметӘр құрылымды мәтіндегі қызметімен сәйкестендір.
- Ортадағы қиындықтарМәтінде мангр бейімделетін барлық қиындықты таңда.
- Белгі және қорытындыӘр белгіні мәтін рұқсат ететін қорытындымен байланыстыр.
Мәтін сөздігі
- мангрТұзды немесе ащылау суы бар тропик жағалауында өсетін ағаш не бұта.
- ащылау суТұщы су мен теңіз суы араласқан, тұзы теңіз суынан аз су.
- тұзды сүзуТамырдың суды өткізіп, еріген тұздың көп бөлігін бөгейтін үдерісі.
- тұз безіЖапырақтағы артық тұзды сыртқа шығаратын арнайы құрылым.
- тұз кристалыСу буланғаннан кейін жапырақ бетінде қалатын қатты тұз бөлшегі.
- ауа тамырыТопырақтан жоғары шығып, оттегіні ауадан алуға көмектесетін тамыр.
- тіреу тамырыАғашты жұмсақ топырақта ұстап, толқынға қарсы тірейтін тамыр.
Дереккөздер
- NOAA Ocean Service - Adaptations to Life in the EstuaryМангр тамырының тұзды сүзуі, жапырақ бездерінің тұз шығаруы, ауа және тіреу тамырлары туралы ресми оқу материалы.
- Wikimedia Commons - Avicennia germinans salt excretionUlf Mehlig түсірген, CC BY-SA 2.5 лицензиясындағы қара мангр жапырағындағы тұз кристалдарының фотосы.
