OQ-3 · B2 · Тарих және қоғам
Лидар орман астындағы көне ізді қалай көрсетеді?
Әуеден жіберілген лазер импульстарының бір бөлігі жапырақ арасынан жерге жетеді. Нүктелер бұлты жер бедерін көрсетеді, бірақ картадағы пішін әлі археологиялық дәлел емес.
Мәтін
Қалың ормандағы көне жолды немесе аласа үйінділерді жерден көру қиын. Ағаш, бұта және жапырақ жер бедерін жасырады. Лидар деп аталатын қашықтан зондтау әдісі ұшақтан немесе тікұшақтан мыңдаған лазер импульсын жібереді. Ол жерді қазбай-ақ үлкен аумақтың биіктік дерегін жинауға мүмкіндік береді.
Әр импульс бір нысанға тиіп, қабылдағышқа қайтады. Құрал жарықтың барып қайту уақытын өлшеп, нүктенің қашықтығын есептейді. Бір импульс ағаш ұшынан, екіншісі бұтақтан, ал кейбірі жапырақ арасындағы саңылаудан өтіп, топырақтан шағылуы мүмкін. Миллиондаған өлшем x, y және z координаттары бар нүктелер бұлтын құрайды.
Зерттеушілер нүктелерді биіктігі мен шағылу орнына қарай жіктейді. Өсімдікке тиесілі нүктелерді сандық модельден алып тастағанда, жалаң жердің бедері айқынырақ көрінеді. Сонда түзу жал, төртбұрыш алаң, ор немесе ескі жол сияқты әлсіз пішіндер байқалуы мүмкін. Лидар оларды жасап шығармайды, тек биіктік айырмасын көрінетін етеді.
Мұндай карта археологқа қай жерді мұқият тексеру керегін көрсетеді. Мысалы, Белиздегі Караколь маңында лидар қалың орман астындағы қоныс құрылымдары мен көптеген су қоймасының сұлбасын ашты. Бұл дерек қаланың көлемі туралы бұрынғы түсінікті өзгертуге көмектесті және жеке қазба орындарын тұтас ландшафтпен байланыстыруға мүмкіндік берді.
Бірақ картадағы геометриялық пішіннің өзі ғимараттың жасын немесе қызметін дәлелдемейді. Табиғи төбе, қазіргі жол немесе деректі өңдеу қатесі көне нысанға ұқсауы мүмкін. Сондықтан археологтар лидар белгісін тарихи картамен, жерүсті бақылауымен және қажет болса қазбамен салыстырады. Нысан орналасқан жерді ашық жариялау тонаушыларға жол көрсетуі де мүмкін, сондықтан кей дерек қорғалады.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Лидардың мүмкіндігіЛидар орман астындағы әлсіз пішінді қалай көрінетін етеді?
- Дерек қалай жасалады?Кезеңдерді мәтіндегі логикалық ретпен орналастыр.
- Ұғым мен қызметҰғымдарды мәтіндегі қызметімен сәйкестендір.
- Қайтарым қабаттарыЖалаң жер моделіне қай қайтарым тікелей қажет?
- Мәтіндегі бір сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанТұжырымдарды тек мәтін бойынша бағала.
Мәтін сөздігі
- лидарЛазер импульстары арқылы қашықтық пен биіктікті өлшейтін әдіс.
- импульсҚұрал қысқа уақытқа жіберетін жарық сигналы.
- қайту уақытыЖарықтың нысанға барып, қабылдағышқа оралуына кеткен уақыт.
- нүктелер бұлтыКоординаттары бар көптеген өлшем нүктесінің жиыны.
- жіктеуНүктелерді белгісіне қарай топтарға бөлу әрекеті.
- жер бедерінің моделіЖер бетінің биіктік айырмасын көрсететін сандық көрініс.
- жерүсті тексеруіКартадағы белгіні нақты жерде бақылап растау жұмысы.
Дереккөздер
- USGS - Light Detection and Ranging, or LidarЛазер импульсы, орман жамылғысынан өтетін қайтарымдар және жалаң жер моделінің құрылуы.
- NASA Earth Observatory - Searching for the Origins of Space ArchaeologyӘуелік лидар, Караколь мысалы, археологиялық масштаб, құн және деректі қорғау шектеулері.