OQ-3 · B2 · Экономика
Баға индексі жеке шығынды неге дәл қайталамайды?
Тұтыну бағалары индексі көптеген тауар мен қызмет бағасын ортақ себетке біріктіреді. Салмақтар орташа шығын құрылымын көрсетеді, сондықтан әр адамның сезінген инфляциясы бөлек болуы мүмкін.
Мәтін
Тұтыну бағалары индексі, қысқаша ТБИ, үй шаруашылықтары сатып алатын тауарлар мен қызметтер бағасының орташа өзгерісін өлшейді. Ол барлық бағаны немесе бір отбасының нақты шығынын түгел жазбайды. Статистика қызметі аймақтардан, сауда орындарынан және қызмет көрсетушілерден іріктеме бойынша баға жинайды.
Өнімдер шартты нарықтық себетке біріктіріледі. Себетте азық-түлік, тұрғын үй, көлік, медицина және басқа санаттар бар. Әр санатқа үй шаруашылықтарының жалпы шығынындағы үлесіне қарай салмақ беріледі. Шығын үлесі жоғары санат индекстің қозғалысына көбірек ықпал етеді.
Есептеу кезінде бірдей өнімнің ағымдағы бағасы бұрынғы бағамен салыстырылады. Жеке баға өзгерістері тиісті салмақтармен біріктіріледі. Осылайша индекс бір кезеңнен келесі кезеңге орташа баға қозғалысын көрсетеді. Бұл баға деңгейінің өзі емес: индекс 3 пайыз өсті деген сөз барлық зат дәл 3 пайыз қымбаттады дегенді білдірмейді.
Салмақтар тұтыну туралы сауалнамалар мен шығын деректерінен алынады және уақыт өте жаңартылады. Адамдар қашықтан жұмыс істей бастаса, көлікке жұмсайтын үлес азаюы мүмкін. Ал тұрғын үй шығыны артса, оның салмағы жоғарылайды. Сондықтан себет өзгермейтін тізім емес, орташа мінез-құлықты көрсетуге тырысатын өлшем.
Жеке тәжірибе осы орташа көрсеткіштен жиі өзгеше. Автокөлігі жоқ адам жанармай бағасының өсуін тікелей сезбеуі мүмкін. Ал табысының үлкен бөлігін азық-түлікке жұмсайтын адам сол санаттағы қымбаттауды күштірек сезеді. Аймақ, отбасы құрамы және сатып алу әдеті де айырма туғызады.
Сондықтан ТБИ экономикадағы жалпы бағытты салыстыруға пайдалы, бірақ жеке бюджеттің көшірмесі емес. Оны дұрыс оқу үшін қандай бағалар жиналғанын, салмақ қалай берілгенін және орташа көрсеткіштің кімнің тәжірибесін толық қамтымайтынын бірге қарау керек.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Индекстің қызметіТБИ нені өлшейді?
- Индекс қалай құралады?Кезеңдерді логикалық ретпен орналастыр.
- Ұғым мен мағынаҰғымдарды мәтіндегі мағынасымен сәйкестендір.
- Екі бюджетАзық-түлік бағасы қатты өскен жағдайда қай үй шаруашылығы оны күштірек сезуі ықтимал?
- Мәтіндегі бір сөзБос орынды мәтіндегі БІР СӨЗБЕН толтыр.
- Дұрыс, бұрыс, мәтінде айтылмағанӘр тұжырымды тек мәтін бойынша бағала.
Мәтін сөздігі
- тұтыну бағалары индексіТауарлар мен қызметтер бағасының орташа өзгерісін көрсететін өлшем.
- нарықтық себетИндекс үшін бірге қаралатын тауарлар мен қызметтер жиыны.
- салмақСанаттың жалпы есепке қаншалық ықпал ететінін көрсететін үлес.
- баға өзгерісіБағаның екі кезең арасындағы өсуі немесе төмендеуі.
- іріктемеБарлық нысанның орнына зерттеуге таңдалған бөлік.
- шығын үлесіЖалпы шығынның белгілі санатқа жұмсалған бөлігі.
- жеке инфляцияАдамның өз сатып алу құрылымына сай сезінетін баға өзгерісі.
Дереккөздер
- U.S. Bureau of Labor Statistics - Consumer Price Index Questions and AnswersТБИ мақсаты, баға іріктемесі, тауарлар мен қызметтер себеті және есептеу қағидалары.
- U.S. Bureau of Labor Statistics - Averages and Individual Experiences DifferОрташа индекс пен жеке шығын тәжірибесінің айырмасы.
- U.S. Bureau of Labor Statistics - Relative ImportanceШығын салмақтарының мағынасы және олардың жаңартылуы.