OQ-2 · B1 · Экология
Маржан ағарғанда не болады?
Маржан ұлпасында тіршілік ететін микробалдырлар оған түс пен қоректік энергияның едәуір бөлігін береді. Су шамадан тыс жылыса, маржан күйзеліске түсіп, осы серіктерін шығарып жіберуі мүмкін. Ақ қаңқа мөлдір ұлпа астынан көрінеді, бірақ ағарған маржан бірден өлмейді. Күйзеліс қысқа болса, ол қалпына келуі мүмкін.
Мәтін
Маржан сырттай тасқа ұқсайды, бірақ оны ұсақ жануарлар түзеді. Олардың мөлдір ұлпасында микробалдырлар тіршілік етеді. Бұл екі ағза бір-біріне пайда береді: балдыр фотосинтез арқылы маржанға энергия жеткізеді, ал маржан оған қорғалған орта ұсынады.
Теңіз суы әдеттегіден тым жылы болғанда, маржан жылулық күйзеліске түсуі мүмкін. Сонда ол ұлпасындағы микробалдырларды шығарып жібереді. Балдырлар кеткен соң мөлдір ұлпаның астындағы ақ қаңқа көрінеді. Осы өзгеріс маржанның ағаруы деп аталады.
Ағару маржанның бірден өлгенін білдірмейді. Ол әлі тірі болуы мүмкін, бірақ негізгі энергия көзінің едәуір бөлігін жоғалтады. Соның салдарынан маржан әлсіреп, өсуі баяулайды және ауруға осал бола түседі.
Егер су қайта салқындап, күйзеліс ұзаққа созылмаса, микробалдырлар маржан ұлпасына оралуы мүмкін. Түс пен қоректену біртіндеп қалпына келеді. Ал жоғары температура ұзақ сақталса, әлсіреген маржан ауырып немесе өліп қалуы ықтимал.
Ғалымдар ағаруды бір фотосуретпен ғана бағаламайды. Олар су температурасын, ағарған аумақты және маржанның кейінгі күйін уақыт бойынша бақылайды. Осы деректер ағарудың қаншалықты кең таралғанын және маржанның қалпына келе алғанын ажыратуға көмектеседі.
Тапсырмалар
Жауаптарды интерактивті нұсқада орындаңыз. Бұл бет тапсырманың мазмұнын алдын ала көруге мүмкіндік береді.
- Ақ түстің себебіМаржан ағарғанда неге ақ болып көрінеді?
- Ағару үдерісіОқиғаларды мәтіндегі ретімен қой.
- Белгі мен мағынаӘр жағдайды мәтіндегі мағынасымен сәйкестендір.
- Ұзақ күйзелісМәтін бойынша ұзақ жылулық күйзелістің барлық ықтимал салдарын таңда.
- Бақылау мен қорытындыӘр бақылауды мәтін рұқсат ететін қорытындымен байланыстыр.
Мәтін сөздігі
- маржанТеңізде топтасып тіршілік ететін ұсақ жануарлар түзетін тірі құрылым.
- микробалдырКөзге жеке көрінбейтін, фотосинтез жасайтын өте ұсақ балдыр.
- селбестікЕкі түрлі ағзаның бірге тіршілік етіп, бір-біріне пайда беруі.
- жылулық күйзелісҚалыптан тыс жоғары температураның ағзаға түсіретін қысымы.
- ағаруМикробалдырлар кеткенде маржанның ақ қаңқасы көрінетін өзгеріс.
- қалпына келуКүйзелістен кейін ағзаның бұрынғы қызметі мен күйіне қайта жақындауы.
- осалдықЗиянды әсерден зардап шегу ықтималдығының жоғары болуы.
Дереккөздер
- NOAA Ocean Service - What is coral bleaching?Жылы су әсерінен микробалдырлардың кетуі, ақ қаңқаның көрінуі, ағарудың бірден өлім болмауы және ұзақ күйзелістің қаупі туралы ресми түсіндірме.
- Wikimedia Commons - NOAA coral reef with signs of bleachingNOAA түсірген сау және ағару белгісі бар маржандар фотосуретінің public-domain жазбасы және бастапқы NOAA бетіне сілтеме.
